Tetanos, Clostridium Tetani bakterisinin ürettiği toksinlerden kaynaklanır ve bulaşıcı olmayıp aşıyla önlenebilen tek hastalıktır. Doğada toz, toprak, gübre dahil her yerde bulunur. Tetanos kişiden kişiye bulaşmadığı için aşıyla önlenebilen diğer hastalıklardan farklıdır. Clostridium tetani, oksijensiz ortamda özellikle nemli ve ılık topraklarda, tozlarda ve gübrelerde yıllarca canlı kalabilen, insan ve hayvanların sindirim sistemlerinde de yaşayabilen bir bakteridir. Hastalık, genellikle doğum sırasında ya da sonrasında, göbek kordonunun steril olmayan koşullarda kesilmesi, kapatılması ya da bakımının uygunsuz yapılması sonucunda oluşmaktadır. Yeterince aşılanmamış gebe ve yenidoğanlar risk altındadır.
Sıklık
DSÖ verilerine göre 2018 yılında, yenidoğan tetanosu nedeniyle yaklaşık 25.000 bebek hayatını kaybetti. Bu, 1988 yılında yaşamının ilk ayında tetanosdan ölen 787.000 yenidoğan ile kıyaslandığında %97’lik bir azalmaya işaret etmektedir. Günümüzde Avrupa’da çok nadir görülmekte olup daha çok aşılanmamış veya eksik aşılanmış kişilerde ortaya çıkmaktadır.
Belirtiler
Tetanos hastalığının generalize, lokalize ve sefalik olmak üzere 3 tipi bulunmaktadır. Generalize tetanos en yaygın türüdür, vücuttaki birçok kas grubunu etkiler. Lokalize tetanos: Genellikle kol ve bacak gibi ekstremiteleri etkiler ve yoğu-n, ağrılı kas spazmlarına neden olabilir. Sefalik tetanos ise kafa travması veya kulak enfeksiyonu sonrası ortaya çıkabilir. Yüz sinirlerini etkileyerek kranial motor sinir felcine yol açabilir.
Tetanosun kuluçka süresi (inkübasyon süresi) enfeksiyondan sonra 3-21 gün arasında değişir. Çoğu vakada ilk 14 gün içinde belirtiler ortaya çıkar.
- Çene kasılması
- Kas spazmları
- Yutma güçlüğü
- Nöbetler
- Hızlı kalp atışı
- Nefes alma zorlukları
- Ateş
Tetanosun bazı komplikasyonları da vardır,
- Nefes almayı sürdürememe
- Kalp yetmezliği • Beyin hasarı
- Akciğer iltihaplanması
- Hava yolunda tıkanıklık
- Kemik kırıkları
- Kas hasarı
- Tetanos tedavi edilmediği takdirde hayatı tehdit eden bir hastalıktır.
Risk Faktörleri
Herkes enfekte olabilir ve her yaşta tetanos geliştirebilir. Ancak, çocukluklarında tam olarak aşılanmamış veya gerekli rapel (pekiştirme) dozlarını yaptırmamış kişilerde daha yaygındır. Gebeler, tetanos hastalığına karşı aşılanmamışlarsa, güvenli olmayan kürtajlar veya hijyenik olmayan doğumlar nedeniyle artan bir riskle karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, anneleri aşılanmamış yenidoğanlar, göbek kordonunun steril olmayan koşullarda kesilmesi yoluyla enfekte olabilir. Bunun yanı sıra, bileşik kırıklar, yanıklar, ülserler, donma, kangren ve intravenöz uyuşturucu kullanımı da tetanos bulaşma riskini artıran faktörler arasındadır.
Bulaş Yolu
Tetanos, tetanos bakterisinin 'sporlarının' açık bir yaradan vücuda girmesiyle oluşur. Bu sporlar toprakta, ev tozunda ve hayvan dışkısında inaktive formda bulunur. Vücuda girdikten sonra canlı bakteriye dönüşebilirler. Enfeksiyon, kirli bir yüzeyde ciltte bir kesik veya sıyrık sonrasında veya yaralar daha sonra kirlendiğinde meydana gelebilir. Yara ne kadar derin ve kirliyse, tetanos geliştirme riski o kadar yüksektir.
Aşılama ve tedavi
Aşılama, tetanosa karşı en etkili tedavidir ve ilk şüphede yapılmalıdır. Aşılama her yaştan insana, gebelere ve bağışıklık sistemi zayıf kişilere önerilir. Bebekler, annelerinin antikorları tarafından korunarak doğarlar, ancak bebeklik döneminde onları güçlendirici dozlarla aşılamak önemlidir. Ayrıca yetişkinlikte ve yaşlılarda da aşının tekrarlanması önerilir çünkü antikorlar yaşla birlikte azalabilmektedir. . Daha fazla bilgi için Aşı Takvimi’ne buradan ulaşabilirsiniz.
Koruyucu önlemler
Tetanosa karşı tek etkili koruyucu önlem aşıdır.