Kızamıkçık, Togavirus ailesine ait bir RNA virüsü olan kızamıkçık virüsünün neden olduğu, makülopapüler döküntüyle seyreden akut bir viral enfeksiyondur. Sağlıklı bireylerde genellikle hafif belirtilerle geçirilir. Ancak, gebeliğin ilk üç ayında kızamıkçığa yakalanan kadınlarda düşük yapma veya konjenital kızamıkçık sendromu (KKS) olarak bilinen doğumsal anomalilere sahip bir bebek dünyaya getirme riski oldukça yüksektir. Bu nedenle, hastalıktan korunmada toplumsal bağışıklığın artırılması büyük önem taşımaktadır. Kızamıkçık virüsünün bilinen tek kaynağı insandır.
Sıklık
Ülkemizde, kızamık ve kızamıkçığın eliminasyonu ile konjenital kızamıkçık sendromunun önlenmesi hedeflenmektedir. Aşılama çalışmaları sayesinde kızamıkçık vakaları önemli ölçüde azalmış olsa da, yüksek aşılama oranlarına rağmen hâlâ vakalar görülebilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre 2022 yılında 78 ülkede tahmini 17.865 kızamıkçık vakası bildirilmiştir. Dünya çapında her yıl yaklaşık 100.000 bebeğin KKS ile doğduğu tahmin edilmektedir.
Belirtileri
Kızamıkçık enfeksiyonu, vakaların yaklaşık %50’sinde belirti göstermeden seyredebilir. Belirti görülen vakalarda ise hastalık genellikle döküntü, hafif ateş, boğaz ağrısı, lenf bezlerinde şişme ve burun akıntısı ile kendini gösterir. Özellikle küçük çocuklarda, kızamıkçık enfeksiyonu belirgin semptomlar olmadan da gelişebilir. Ancak, hastalık belirtisiz seyretse bile bulaşıcıdır ve enfekte çocuklar farkında olmadan virüsü hızla yayabilir. Erişkinlerde ise kızamıkçık eklem iltihabına yol açarak eklem ağrısına neden olabilir. Kesin tanı için laboratuvar testleri gereklidir.
Risk Faktörleri
Kızamıkçık hastalığını geçirmemiş veya KKK aşısı yaptırmamış herkes enfeksiyon riski altındadır. Özellikle gebeliğin ilk üç ayında kızamıkçığa yakalanan kadınlarda, düşük yapma veya KKS olarak bilinen doğumsal anomalilere sahip bir bebek dünyaya getirme riski oldukça yüksektir. Bu nedenle, hastalıktan korunmak için aşılanma ve tıbbi rehberlik almak büyük önem taşır.
Bulaş Yolu
Kızamıkçık, enfekte bir kişiyle doğrudan temas yoluyla veya solunum yoluyla havaya yayılan damlacıklar aracılığıyla bulaşır. Bulaşma riski %10 ile %30 arasında değişmekle birlikte, bu oran toplumdaki aşılama düzeyine bağlı olarak artabilir veya azalabilir. Kızamıkçık hastası biri, döküntü ortaya çıkmadan yaklaşık yedi gün önce ve döküntü başladıktan sonra altı gün boyunca virüsü başkalarına bulaştırabilir.
Aşılama ve Tedavi
Hastalıktan korunmanın en etkili yolu aşılanmadır. Kızamıkçık aşısı, ülkemizde kabakulak ve kızamık gibi canlı zayıflatılmış aşıların bir kombinasyonunun parçası olarak uygulanır. Canlı aşı olduğu için gebeler ve bağışıklığı baskılanmış kişilere uygulanması önerilmez. Aşıyı kaçırmış olabilecek veya aşı geçmişleri hakkında emin olmayanlar için yakalama programları mevcuttur Aşılama, Sağlık Bakanlığı’nın Ulusal Aşı Takvimi ve doktorunuzun önerileri doğrultusunda uygun zaman, aralık ve dozlarda uygulanır. Daha fazla bilgi için Aşı Takvimi’ne buradan ulaşabilirsiniz.
Kızamıkçık için özel bir tedavi bulunmamaktadır. Bu nedenle, tıbbi bakım semptomların yönetilmesine ve hafifletilmesine odaklanır.
Koruyucu önlemler
Hastalıktan korunmanın en etkili tam ve zamanında aşılanmadır. Ülkemizde, üreme çağındaki bağışıklık yanıtı gelişmemiş kadınlara ve kızamıkçığa karşı korunması gereken sağlık çalışanlarına kombine KKK aşısı şeklinde kızamıkçık aşısı uygulanmaya devam edilmektedir. Bağışıklık kanıtı olmayan gebeler doğumdan hemen sonra aşılanmalıdır.