Boğmaca, Bordetella Pertussis isimli bakterinin neden olduğu solunum yollarını etkileyen oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Enfekte bir kişinin ağız, burun ve boğazında bulunan bir bakteriden kaynaklanır.
Sıklık
Boğmaca, aşı ile önlenebilir bir hastalıktır. Ancak son yıllarda yetersiz aşılama oranları nedeniyle bazı bölgelerde boğmaca vakaları artmaktadır. DSÖ verilerine göre 2023 yılında 78 ülkede tahmini 163.388 boğmaca vakası bildirilmiştir.
Belirtiler
Belirtiler genellikle enfeksiyondan 7-10 gün sonra ortaya çıkar. Başlangıçta belirtiler, sıradan bir soğuk algınlığının belirtilerine benzerdir ve şunları içerir:
- Hapşırma
- Burun akması
- Düşük dereceli ateş
- Hafif öksürük
Boğmaca, aşağıdaki gibi komplikasyonlara yol açabilir:
- Akciğer iltihaplanması
- Kulak enfeksiyonu
- Dehidratasyon (susuz kalma)
- Nöbetler
- Fıtıklar
- Kaburga kırıkları
- Ağır vakalar ölüme yol açabilir.
Risk Faktörleri
Boğmaca her yaşta görülebilir, ancak en sık bir yaşın altındaki bebeklerde ve 10-20 yaş arasındaki ergenlerde teşhis edilmektedir. Son yıllarda, boğmaca tanısı konulan yetişkinlerin sayısı da artmaktadır. Genel olarak, aşı takvimini tamamlamamış bireyler hastalığa yakalanma riski taşır. Ayrıca, aşının sağladığı bağışıklık zamanla azaldığından, hayat boyunca birden fazla kez boğmaca geçirmek mümkündür
Bulaş Yolu
Boğmaca, enfekte bir kişinin burun veya boğazından yayılan damlacıkların solunması yoluyla bulaşır. Enfekte kişi hafif semptomlar gösterse ya da asemptomatik olsa bile hastalığı başkalarına bulaştırabilir
Aşılama ve tedavi
Boğmacaya karşı en etkili koruma yöntemi tam aşılamadır. Aşı takvimi ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir; bazı ülkelerde ergenlik döneminde veya gebelik sırasında takviye dozları önerilmektedir. Antibiyotik tedavisi mümkündür, ancak etkili olabilmesi için hastalığın erken evresinde, genellikle belirtilerin başlamasından sonraki iki hafta içinde uygulanması gerekir. Özellikle çok küçük bebekler veya kritik derecede hasta çocuklar için hastanede destekleyici bakım sağlanması büyük önem taşır. Aşılama, Sağlık Bakanlığı’nın Ulusal Aşı Takvimi ve doktorunuzun önerileri doğrultusunda uygun zaman, aralık ve dozlarda uygulanır. Daha fazla bilgi için Aşı Takvimi’ne buradan ulaşabilirsiniz.
Koruyucu önlemler
Boğmacaya karşı tek etkili koruyucu önlem aşıdır. Koruyucu önlemler arasında, enfeksiyon riskini önlemek için burun ve ağzı kapatan bir maske takmak yer alır. Ayrıca enfekte olanların küçük çocuklarla ve bebeklerle yakın temastan kaçınmaları önerilir. Ayrıca, enfekte kişilerle yakın temasta bulunan kişiler önleyici tedavi alabilirler. Gebelerin aşılanması, aşılanmak için çok küçük olan bebeklerde hastalığın önlenmesinde etkilidir.